มาดูกันว่าอาหารเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อประกอบด้วยอะไรบ้าง

 แหล่งอาหารของพืชมีความสำคัญ พืชจะโตหรือไม่ก็อยู่ที่เรื่องนี้เกือบทั้งหมด นักวิจัยจะให้ความสำคัญมากๆ กับการเตรียมสูตรอาหารที่ลงตัว แต่ที่ยุ่งยากหน่อยก็คือ พืชต่างชนิดกันใช้ส่วนประกอบของธาตุอาหารต่างกัน มิหนำซ้ำพืชแบบเดียวกันแต่ใช้ชิ้นส่วนในการเพาะเลี้ยงต่างกัน สูตรที่ใช้ยังไม่เหมือนกันเลย ดังนั้นนักวิจัยจึงคิดค้นขึ้นมาหลายสูตร ธาตุอาหารหลักๆ ในแต่ละสูตรจะแตกต่างกันนิดหน่อยเท่านั้นเอง แล้วแต่เทคนิคใครเทคนิคมัน ดังนั้นในส่วนนี้จะปูพื้นฐานกว้างๆ ไม่เจาะลึก เน้นเรื่องส่วนประกอบของอาหารสังเคราะห์ที่ให้กับพืชนั้นควรมีอะไรบ้าง เพื่อจะได้เข้าใจหลักการที่เราจะนำความรู้มาดัดแปลงสูตรอาหารสังเคราะห์เพิ่มโน่นนิดเพิ่มนี่หน่อยเพื่อให้พืชได้ธาตุอาหารครบถ้วนอย่างถูกต้อง

          ธาตุอาหารหลัก (Macronutrients) พืชต้องการในปริมาณมาก ได้แก่ แคลเซียม (Ca), แมกนีเซียม (Mg), ไนโตรเจน (N), ฟอสฟอรัส (P), โปแตสเซียม (K) และกำมะถัน (S) นอกจากนี้พืชยังต้องการ คาร์บอน (C), ไฮโดรเจน (H) และ ออกซิเจน (O) อีกด้วย

ออกแบบห้องปฏิบัติการอย่างไรให้ถูกต้อง…หรือตามใจฉัน?

           เป็นการแนะแนวทางที่ควรรู้เท่านั้นอาจดัดแปลงตามความเหมาะสมของสถานที่ หรือความสะดวกเรื่องเงินๆ ทองๆ ห้องปฏิบัติการควรแบ่งเป็นสัดส่วนที่ชัดเจน ทั้งนี้เพื่อง่ายต่อการควบคุมเรื่องการดูแล รักษาอุณหภูมิ และความสะอาดที่เป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดภายในห้อง การจัดสร้างห้องแบ่งออกเป็นส่วนสำคัญ ได้แก่ ห้องพักและเก็บเอกสารต่างๆ ห้องเตรียมอาหารและเก็บสารเคมี ห้องย้ายเนื้อเยื่อ ห้องเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ และโรงเรือนเพาะชำ

            ห้องพักและเก็บเอกสารต่างๆ ควรเป็นห้องที่อากาศถ่ายเทสะดวกขนาดเล็กๆ ก็พอแล้ว ไม่จำเป็นต้องติดแอร์เพราะเปลือง จริงๆ แล้วไม่มีห้องนี้ก็ได้ เพราะปกติเราสามารถนั่งพักที่อื่นได้ เรื่องการเก็บเอกสารก็มีตู้หนังสือตัวสองตัวเท่านั้นก็เพียงพอ

เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ควรรู้

           ถ้าจะทำกิจการทางด้านนี้ หรือต้องการเรียนรู้งาน เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชมีหลากหลายชนิด หลากหลายประโยชน์การใช้สอย จะแบ่งได้เป็นเครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมอาหารสังเคราะห์ เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการย้ายเนื้อเยื่อเพาะเลี้ยง และเครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการเพาะเลี้ยงควบคุมปัจจัยการเจริญเติบโตของพืช

ก่อนอื่นก็เอาเครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมอาหารก่อน

หม้อนึ่งความดันไอน้ำ หรือ Autoclave มีทั้งแบบใช้แก๊ส และใช้ไฟฟ้า ผู้ผลิตทำมาหลายรุ่น หลายแบบ เล็กๆ ก็มี จนถึงใหญ่มากขนาดคนเข้าไปได้เลย แต่มาตรฐานเดียวกันที่ต้องใช้คือ การควบคุมอุณหภูมิภายในหม้อนึ่งต้องอยู่ที่ 121 ํC ความดันประมาณ 15 ปอนด์ต่อตารางนิ้ว (psi) นาน 15-20 นาที ถึงจะแน่ใจได้ว่าเชื้อจุลินทรีย์ตายหมดแล้ว แนะนำว่าให้ใช้หม้อนึ่งความดันไอน้ำที่เป็นแก๊สจะดีกว่าครับ เพราะว่าประหยัดทั้งเงินที่ซื้อหม้อนึ่งเอง แล้วก็ประหยัดทั้งค่าแก๊สที่ใช้หุงต้มอีกด้วย ถ้าเป็นแบบไฟฟ้าจะเปลืองค่าไฟมากพอสมควรจึงไม่แนะนำให้ใช้ แต่ถ้าเป็นศูนย์วิจัยหรือมหาวิทยาลัยต่างๆ เท่าที่เห็นส่วนใหญ่ใช้ไฟฟ้าแบบอัตโนมัติ เพราะว่าสะดวกตั้งค่าเริ่มต้นแล้วนึ่งถึงเวลามาเก็บอย่างเดียวเวลาที่เหลือไปทำงานอย่างอื่นได้อีกด้วย แต่ว่าราคาก็แพงสุดๆ เหมือนกันครับ

เครื่องชั่งสารเคมี ต้องใช้เครื่องชั่งที่มีความละเอียดมากหน่อย ไม่สามารถเอาตราชั่งที่ชั่งผลไม้ตามตลาดมาใช้ได้มีความละเอียดในการอ่านค่าไม่เพียงพอ เครื่องชั่งที่ใช้เป็นเครื่องชั่งดิจิตอลหรูๆ มีเครื่องชั่งแบบทศนิยม 2 ตำแหน่ง และ ทศนิยม 4 ตำแหน่ง ที่ต้องใช้แบบนี้เพราะว่าต้องชั่งสารเคมี ฮอร์โมนต่างๆ ที่ใช้ในการเตรียมอาหารแต่ละครั้งที่มีปริมาณที่น้อยมากๆ แต่ก็มีบางที่เหมือนกันที่ใช้ตราชั่งแบบแขนเดี่ยวและก็ประหยัดเสียด้วยครับ

แต่งแต้มสีสัน ''กล้วยไม้ไทย'' สร้างเส่นห์ตรึงใจทั่วโลก

เดลินิวส์ วันที่ 5 มกราคม 2552 (ภาพประกอบจากเดลินิวส์)

กล้วยไม้ เป็นสินค้าโปรดักส์แชมเปี้ยน (Product Champion) ที่นำรายได้เข้าประเทศสูงมาก โดยเฉพาะกล้วยไม้เมืองร้อนซึ่งปัจจุบันไทยได้ขึ้นชื่อเป็นผู้นำการส่งออกมากที่สุดของโลก โดยมีการส่งออกดอกกล้วยไม้สดปีละกว่า 2,500 ล้านบาท และต้นกล้วยไม้ประมาณ 500 ล้านบาท มีตลาดส่งออกหลัก ได้แก่ ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา อิตาลี เนเธอร์แลนด์ จีน ไต้หวันและเกาหลีใต้ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม การผลิตกล้วยไม้ของไทยยังมีจุดที่ต้องปรับปรุงแก้ไข อาทิ คุณภาพสินค้ายังไม่สม่ำเสมอ ขาดข้อมูลการผลิตการตลาดทั้งในและต่างประเทศ งานวิจัยยังไม่ครบวงจร  ไม่มีตลาดกลางมาตรฐานกล้วยไม้ ขณะเดียวกันยังมีข้อจำกัดเกี่ยวกับค่าระวางขนส่งแพง และระบบโลจิสติกส์ (Logistics) ไม่ เอื้ออำนวยด้วย ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการส่งออกกล้วยไม้ไทยไปสู่ตลาดโลกที่มีแนวโน้มความต้องการเพิ่มสูงขึ้นทุกปี  
 
นายอรรถ อินทลักษณ์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร ในฐานะเลขานุการคณะกรรมการกล้วยไม้แห่งชาติ กล่าวว่า ปี 2552 นี้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มอบหมายให้กรมส่งเสริมการเกษตรเร่งขับเคลื่อน “โครงการผลักดันการส่งออกกล้วยไม้” โดยมุ่งเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้ากล้วยไม้ของเกษตรกรและผู้ประกอบการ ไม่น้อยกว่า 1,935 ราย  พร้อมเพิ่มขีดความสามารถด้านการตลาดและปรับปรุงระบบบริหารจัดการกล้วยไม้ มีเป้าหมายผลักดันให้ไทยสามารถส่งออกกล้วยไม้ได้มูลค่าปีละ 10,000 ล้านบาท ในปี 2555
 
เบื้องต้นได้มีแผน ส่งเสริมการปรับปรุงคุณภาพกล้วยไม้สู่มาตรฐานส่งออก เกษตรกรนำร่อง จำนวน 500 ราย อยู่ในพื้นที่จังหวัดนครปฐม  สมุทรสาคร นนทบุรี  พระนครศรีอยุธยา ชลบุรี ราชบุรี และกรุงเทพฯ โดยจะเร่งสร้างความพร้อมและผลักดันให้เกษตรกรยกระดับฟาร์มกล้วยไม้เข้าสู่ระบบการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) เพื่อได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ ได้มาตรฐานและตรงตามความต้องการของตลาด ทั้งยังจะสร้างทีมเจ้าหน้าที่ที่ปรึกษาสวน GAP จำนวน 50 ราย คอยเป็นพี่เลี้ยงให้คำปรึกษาด้านการบริหารจัดการสวนที่ดีช่วยเหลือเกษตรกร พร้อมจะจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ GAP กล้วยไม้ครบวงจรในพื้นที่จังหวัดราชบุรี เพื่อใช้ในการจัดฝึกอบรมและฝึกปฏิบัติของเกษตรกร ช่วยส่งเสริมการผลิตกล้วยไม้ในพื้นที่ใหม่ และจะจัดตั้งหมู่บ้านกล้วยไม้ นำร่อง 5 หมู่บ้านใน 5 จังหวัด มีสมาชิก 125 รายด้วย